Enkele leden van de Orde van Malta zijn een aantal dagen neergestreken in Maastricht om de Heiligdomsvaart van Maastricht van 1983 bij te wonen. In Maastricht liepen mensen zich al warm. Iedereen had het er al over. Nog maar enkele dagen en een groot religieus-cultureel feest barst los. Rockmuziek, lofprijzingen, eucharistievieringen, nachtwaken, reünies van allerlei groeperingen, kermis en natuurlijk de Grote Ommegang met de aanschouwing van de relieken van o.a. Sint-Servaas trekken honderdduizenden belangstellenden. Straten zijn door de drukte afgezet voor het verkeer. Men kan over de mensen lopen. Elke zeven jaar wordt in Maastricht alles uit de kast gehaald, met als hoogtepunt de processie waarin de ‘Noodkist’ met daarin de relieken van de heilige Servatius plechtig wordt rondgedragen en getoond. Alleen bij ‘zeer grote nood onder de bevolking’ en alleen bij de zevenjaarlijkse heiligdomsvaart wordt deze ‘Noodkist’ aan het publiek getoond om het lijden te verlichten. En dat doet men zo al eeuwen lang.

Een term als ‘uit de tijd’ en 'ouderwets' past niet bij de Heiligdomsvaart van Maastricht, zegt men bij het algemeen bestuur van het evenement.  Een bedevaart is van alle tijden en de invulling is variabel. De Heiligdomsvaart in Maastricht is elke zeven jaar weer anders. De bezoekersaantallen lijken elke keer weer de mening van dat bestuur te staven. Tijdens de Heiligdomsvaart 1983 worden maar liefst 150.000 bezoekers verwacht uit alle windstreken. En elke keer maakt het evenement een diepe indruk op alle bezoekers. Op de overvolle tribunes op het Vrijthof worden op het hoogtepunt van de Heiligdomsvaart de relieken op een zeer plechtige wijze getoond. Het is heel bijzonder om te zien hoe zo'n massa daar op reageert. Het lijden wordt immers verlicht. Dat laat je niet koud. Daar kniel je voor neer.

Noodkist van St Servaas

De Sint-Servaasbasiliek in Maastricht is de enige kerk in Nederland die gebouwd is boven het graf van een heilige. In de crypte van de fraaie romaanse kerk bevindt zich de grafzerk van de eerste bisschop van Maastricht, Sint-Servatius. Al sinds zijn dood in 384 trokken pelgrims naar het graf van de heilige bisschop. Karel de Grote, Bernardus van Clairvaux, maar ook paus Johannes Paulus II baden hier bij de stoffelijke resten. Honderdduizenden minder bekenden moeten hier in de loop van de eeuwen Servatius' graf bezocht hebben, getuige de flink afgesleten drempel naar de grafruimte. Wie vanuit het bekende frivole Vrijthof opkijkt naar de achterkant van de Servaaskerk ziet daar een galerij onder de dakrand. Daar, kan men zich voorstellen, werden in de Middeleeuwen de relieken van Servaas aan de verzamelde menigte bij speciale gelegenheden getoond. Een dergelijke speciale gelegenheid is de Heiligdomsvaart. Eens in de zeven jaar draagt men een rijk versierd schrijn uit 1165, waarin de relieken van Servaas bewaard worden, rond in de stad. In 1391 was de eerste editie van dit religieuze evenement.

Servaas heeft hier in de vierde eeuw de bronnen aangeboord van het evangelie. Aan de hand van pelgrimstekens, die tot in Hongarije teruggevonden zijn, kun je zeggen dat de Servaasverering altijd een grote uitstraling heeft gehad. Bijna elk jaar werden er speciale tekens uitgegeven. Ook dit jaar is er een nieuw pelgrimsteken geslagen.  Zo moet de pelgrim tijdens zijn (levens)tocht een metamorfose ondergaan, een groeiproces van zelfontplooiing naar God toe. De Heiligdomsvaart haalt ook het goede in de mens naar boven. Het drukt uit dat ik er als mens niet alleen voor sta. Het benadrukt ook dat Christus leeft. Het is heel divers. Soms zijn het ook de kleine dingen die in een mens iets groots betekenen. Een bijzonder moment is ook de opening van de Heiligdomsvaart. Een eenvoudige gebedsdienst bij de bron van Servaas in Biesland. We nemen dan water uit de waterputten mee om daar de gelovigen mee te besprenkelen. Zo'n gebeurtenis heeft altijd iets. Ook als de noodkist voor het eerst de Kerk binnen gedragen wordt is er de speciale, sacrale sfeer. Die gaat echt niet verloren omdat er ook culturele activiteiten gepland zijn.

Zeven jaren zullen verstrijken voor de volgende Heiligdomsvaart. En zeven jaren zullen wij kunnen teren op wat op deze Heiligdomsvaart is voltrokken.

© Copyright Orde van Malta,  Associatie Nederland