ORDE VAN MALTA BIJ ONTHULLING TOMBE VAN DE GRAVEN VAN HOLLAND.

De Middeleeuwse abdij van Egmond is gesticht als grafkerk voor het Gravenhuis van Holland. Van Graaf Dirk I tot Dirk VI zijn de meeste leden van dit vorstenhuis hier te ruste gelegd. Toen de abdij in 1573 werd verwoest verdwenen de graven.

Op 6 mei 2008 zal de Gedeputeerde van de Provincie, mevr. S. Baggerman, deze tombe onthullen. Prof. dr. E. Cordfunke zal daarbij een kort woord uitspreken en aangeven om welke personen, Graven en Gravinnen, het hier precies gaat. De ceremonie zal door de monniken passend door gebed worden begeleid en een zanger/cellist heeft zijn medewerking toegezegd. Het gaat hier om de rustplaats van een Grafelijk geslacht dat voor de geschiedenis van ons land van eminent belang is geweest.

Ridders en Dames van de Orde van Malta zullen de tombe van het oudste Vorstengraf van ons land vorstelijke en ridderlijke eer betonen door het plaatsen van een kussen, gevuld met aarde uit het H. Land. Zij zullen tijdens de plechtigheid de erewacht betrekken, en één van hen zal het kussen binnendragen, en het op de tombe plaatsen waarbij luid de volgende formule wordt uitgesproken:

"Hierbij leg ik dit kussen op dit Vorstengraf
als eerbetoon aan de Graven en Gravinnen uit het Huis van Holland,
en verklaar dat de bijzetting is voltooid.
Mogen zij in vrede rusten."

Onthulling na betreuring

Herhaaldelijk is betreurd dat ons land zo nalatig was : "Door zoveel mogelijk weder bijeen te brengen hetgeen vroeger tot die gewijde plek behoorde, door dezelve min of meer te omheinen, door bij een aldaar op te richten Gedenkteeken wederom eer te bewijzen aan de nagedachtenis der oude Landsheeren en Vorstinnen, die aldaar begraven liggen, kunnen en moeten wij toonen gevoel te hebben voor achtbare herinneringen uit den voortijd, en voor het eerbiedwekkende eener grafplaats, waar de beenderen liggen van zoovele Vorsten en Helden." ( rede van Mr. D.J. van Lennep voor het Kon. Ned. Inst. 14 april 1841, in tegenwoordigheid van Koning Willem II).

De oproep van Van Lennep vond in brede kringen gehoor. Commissies werden ingesteld, er werd vergaderd, plannen werden gemaakt, maar er gebeurde niets.

Tot in 1935 de monniken naar Egmond terugkwamen. Architect Kropholler had in zijn project voor de nieuwe abdij ook een mausoleum voor de Graven opgenomen, maar WOII maakte een eind aan alle plannen.

In 2007 werden de Grafelijke resten opgegraven en voor wetenschappelijk onderzoek naar de universiteit van Leiden gebracht. Prof. dr. G. Maat gaf te kennen dat het wenselijk was, het gebeente niet opnieuw aan de aarde toe te vertrouwen, maar in een tombe binnen het kerkgebouw te plaatsen. Nu overwogen de monniken een nieuwe indeling van hun (te) grote abdijkerk, ook met het oog op de hoge kosten van verwarming. Zodoende kwam het achtergedeelte van de kerk vrij, en de Provincie Noord Holland was bereid in het kader van het jaar van het Religieus Erfgoed, de kosten te dragen voor het oprichten van een monumentale tombe.

De Benedictijner Broeder Leo Disch o.s.b. van de abdij van Vaals, die ook de grafsteen voor kardinaal Willebrands heeft ontworpen, heeft een eenvoudige maar fraaie tombe gebeeldhouwd, waarin de resten zijn geplaatst van het gebeente van leden van het Huis van Holland.

In 1996 maar ook in eerdere jaren zijn leden van de Orde van Malta op retraite geweest in de Abdij van Egmond.

Voor meer informatie: www.abdijvanegmond.nl en www.noord-holland.nl

Folder publieksdag Abdij van Egmond (invitatie)

Foto's en inleiding van de ceremonie

Hooggeachte Gedeputeerde Mevrouw Baggerman, Hooggeachte Burgemeester Mevrouw Hafkamp, dames en heren genodigden, broeders en zusters,

Ook namens mijn medebroeders heet ik U zeer welkom in deze kerk van de abdij van Egmond op een middag die rijk is aan indrukwekkende handelingen. Met de onthulling van de tombe voor de Graven van Holland wordt een ereschuld ingelost.

De abdij is immers door de Graven van Holland gesticht en begunstigd om te fungeren als begraafplaats voor hun grafelijke familie. Ruim 2½ eeuw vonden zij hier hun rustplaats. Die is daarna ruim 3½ eeuw in ere gehouden, tot de verwoesting van de abdij in 1573. Daarna verkeerde het terrein in desolate staat.

David Jacob van Lennep riep in 1841 op tot eerherstel. Zijn zoon Jacob deelde in zijn zorg en riep als lid van de Tweede Kamer in 1853 de regering op om geld beschikbaar te stellen om een gedenkteken te stichten op de plaats waar eens de beroemde Abdij te Egmond stond. Ik citeer uit “Het leven van Mr. Jacob van Lennep” door M.F. van Lennep (1909)dl 1, blz. 82: «Deze rustplaats van de Graven van Holland was schandelijk verwaarloosd. De zerken waarin hun gebeente rustte, waren door de staat voor 200 gulden aan een metselaar verkocht en de beenderen waren op een vuilnishoop geworpen.»

Begin 20^e eeuw zijn verschillende ontwerpen gemaakt voor een mausoleum, o.a. door architect Pierre Cuypers, en door de architect van de abdij, Alexander Kropholler. Bij gebrek aan middelen zijn zij nooit gerealiseerd.

Door samenwerking tussende Provincie Noord Holland en de abdij is het er nu toch van gekomen. In dit jaar van het Religieus Erfgoed heeft het Provinciebestuur niet alleen de oprichting van deze tombe mogelijk gemaakt, maar ook met een monument de religieuze en culturele bijdrage willen eren die de monniken van de Middeleeuwse abdij gedurende zes eeuwen hebben geleverd.  Bovendien is er aandacht voor het landschappelijk aspect, de tuin en de archeologische waarde van de terreinen.

In het programma hebt U gezien dat de kenner bij uitstek van Egmonds verleden, Professor Erik Cordfunke ons zal spreken over de Graven van Holland. Vincent de Lange verzorgt een muzikaal intermezzo. Ik heb hem onlangs in de Priorij van Maarssen mogen beluisteren, en was daar erg van onder de indruk.

Op 6 mei 988 overleed Graaf Dirk II de stichter van deze abdij. Op zijn 1020e jaargetijde zal mevrouw Baggerman de tombe onthullen waarin het gebeente is bijgezet dat rest van het Huis van Holland. De plechtigheid krijgt een omlijsting met ridderlijk ceremonieel dank zij de medewerking van zowel de Souvereine Militaire Hospitaal Orde van Malta als van de ridderorde van het heilig graf van Jeruzalem. In de Middeleeuwen werd aan een Ridder bij zijn begrafenis een handvol aarde uit het H. Land meegegeven. Die ritus willen wij ook vandaag uitvoeren door een schaal met aarde, genomen van de plaats in het H. Land waar de wonderbare broodvermenigvuldiging plaatsvond op de tombe te plaatsen en zo dit deel van de plechtigheid te besluiten.

Wij zullen ons dan naar de oprijlaan begeven waar het bekroonde ontwerp van de kunstenaar Peter Koelemeijer door burgemeester Hetty Hafkamp zal worden onthuld. Mevrouw Sascha Baggerman zal bovendien de terreinen rond de abdij tot provinciaal monument verklaren, en in de ontvangstruimte van Abdijkaarsen wordt een kinderboek: ‘Adelbert, mythe of werkelijkheid’ gepresenteerd. Dan zijn we wel toe aan een drankje en een hapje, en wie wil kan naar de poppenkast. Ik wil besluiten met een woord van dank aan allen die deze middag hebben meegewerkt, genoemde dames en kunstenaars, en medewerkers van de provincie. Uitdrukkelijk wil ik fr. Leo Disch van Vaals met name noemen en bedanken, hij is de kunstenaar die de tombe zo voortreffelijk heeft ontworpen en uitgevoerd, maar ook ieder die op een of andere wijze heeft meegewerkt aan de inrichting van de kerk en de terreinen, en u allen die hier aanwezig zijt.