Eucharistie en avondmaal

Door: Mgr. dr. G.J.N. de Korte, Hoofderekapelaan in de Orde van Malta Associatie Nederland.
Gepubliceerd in het Mededelingenblad 42^ste jaargang nummer 1 (2007)

Eind september vierde de Orde in Den Bosch op grootse wijze het 19^de lustrum. Het werd een geslaagd feest met een prachtige Eucharistie in de kathedraal van St. Jan en daarna een geanimeerde receptie. Toch was er bij sommige leden van onze Orde boosheid en verdriet rond de communiegang tijdens de Eucharistie. Niet – katholieke gasten werden niet uitgenodigd voor het ontvangen van de Heilige Communie maar voor een zegen. Enkele deden van de Orden reageerden met irritatie en boosheid en vroegen zich af waarom protestantse christenen niet kunnen deelnemen aan de communie. Het kapittel heeft mij gevraagd de visie van de Kerk op dit punt te verwoorden. Een gesprek op basis van geloofsargumenten is altijd zinvoller dan op basis van gevoelens alleen.

Sacramenten zijn in onze Kerk heel belangrijk. Een theoloog heeft ze wel eens dichterlijk “kussen van God” genoemd. In ieder sacrament komt God ons liefdevol nabij. Heel bijzonder geldt dat voor de Eucharistie, Met ieder Eucharistie vieren wij Gods voerbond in Jezus Christus. Wij luisteren naar Gods Woord en breken het Brood. Zo komt Christus ons op verborgen wijze tegemoet. Christus schenkt zich aan ons opdat wij Hem in het alledaagse leven kunnen navolgen. Wij spreken in onze traditie over een blijvende en werkelijke tegenwoordigheid van de Heer in het sacrament. Vanuit die achtergrond worden overgebleven hosties zorgvuldig bewaard in een tabernakel. In de protestantse wereld leven verschillende Avondmaalopvattingen. Maar in geen enkele protestantse kerk zult u een tabernakel aantreffen. Rond Eucharistie en Avondmaal gaan rooms-katholieke en protestantse christenen zowel qua theologie als beleving daarom helaas uiteen.

Er is een nauwe band tussen Eucharistie en de Kerk. De Eucharistie geldt als het sacrament van de kerkelijke eenheid bij uitstek. Eucharistie is niet los verkrijgbaar maar verbonden met de Kerk. De grote kerkvader Augustinus zegt tot de gelovigen: Ontvang het Lichaam van Christus opdat jullie zelf steeds meer Lichaam van Christus worden. Het gaat bij de Kerk niet alleen om de parochie, maar ook om het bisdom en om de gehele wereldkerk, die het geloof belijdt in gemeenschap met de bisschop van Rome.

De onvolkomen eenheid tussen de Kerk van Rome en de andere kerken en kerkelijke gemeenschappen, maakt het gezamenlijk vieren van de Eucharistie op dit moment onmogelijk. Een open communie suggereert een kerkelijke eenheid die niet wordt gedekt door de feitelijke stand van zaken.

Is de Kerk dan tegen de oecumene? Integendeel, zou ik willen zeggen. Juist in de laatste halve eeuw hebben wij ontdekt dat vee ons als katholieken en protestanten verbindt. Paus Johannes Paulus heeft de inzet voor de oecumene “onherroepelijk” genoemd. Onze huidige paus zet zich ook onvermoeibaar in voor de oecumene. Maar het gezamenlijk vieren van de Eucharistie vormt de afronding van het oecumenische proces. In die zin wordt de gemeenschappelijke Maaltijd des Heren van katholieken en protestanten nog “uitgesteld”. Ondertussen rest ons steeds weer nieuwe stappen te zetten op de weg van de oecumene. Het grote verlangen van de Heer is immers de eenheid van al zijn leerlingen. Zo mogen wij hopen dat de uitgestelde Maaltijd des Heren eens zinvol gevierd kan worden.