Leven vanuit Hoop

Door Mgr. Dr. G.J.N. de Korte

Hoofderekapelaan in de Orde van Malta

Publicatie in Mededelingenblad van de Associatie Nederland eerste kwartaal (nr 1), 43^ste jaargang

De paus als leraar

Recent publiceerde paus Benedictus zijn tweede encycliek. Zijn eerste rondzendbrief stelde de liefde centraal. De nieuwe encycliek, Spe Salvi, cirkelt rond de goddelijke deugd van de hoop. Niet alleen binnen de Romana is er op de encycliek met enthousiasme gereageerd, Ook christenen uit andere kerken en kerkelijke gemeenschappen hebben de nieuwe rondzendbrief positief ontvangen. In ons eigen land publiceerde het orthodox protestantse Nederlands Dagblad bijvoorbeeld een paginagrote open brief aan de paus. Paus Benedictus wordt hartelijk dank gezegd voor zijn bemoedigende woorden. Al eerder was de grote studie van de paus over Jezus Christus door christenen met heel verschillende kerkelijke achtergrond, met vreugde begroet. Al met al geldt paus Benedictus meer en meer als een gezagvol leraar voor velen binnen de wereldwijde gemeenschap van christenen.

Een tijd van onbehagen

Geloof, hoop en liefde vormen in de Schrift de drie goddelijke deugden. De franse schrijver Charles Péguy gebruikt in dat verband een prachtig beeld. Hij spreekt over de hoop als het kleine meisje dat haar twee grote zussen, geloof en liefde, leidt en richting geeft. Hoop vormt een kostbaar maar ook kwetsbaar geschenk. Menig cultuurfilosoof beschrijft onze welvarende westerse samenleving als een cultuur vol angst en onzekerheid; als een samenleving getekend door onbehagen. Op de achtergrond hiervan spelen de blijvende tegenstelling tussen extreme armoede en decadente rijkdom in onze wereld. Maar ook de voortgaande aantasting van Gods goede schepping en de voortdurende dreiging van terroristisch geweld, Het onbehagen wordt ook gevoed door zorgen dichterbij huis, zowel in de maatschappij als op het kerkelijke erf.

Hoop als deugd

Tegenover angst en onbehagen plaatst de paus de goddelijke deugd van de hoop. Christelijke hoop is meer dan optimisme want zij is uiteindelijk in God zelf gefundeerd. Bij alle wisselvalligheid van ons bestaan blijven Gods beloften het fundament voor onze hoop. De hoop op Gods toekomst verandert ons heden. Alleen met hoop op de toekomst kunnen wij de immense uitdagingen van vandaag bij de horens vatten. Als die hoop ontbreekt, zoekt een mens geluk in kortstondige bedwelming, in overvloed, in buitensporigheid.

De biddende omgang met God vormt, volgens de paus, een oefening in hoop. Ons gebed is persoonlijk maar nooit individueel. Christelijk gebed is altijd persoonlijk en sociaal tegelijk. Een en ander geldt ook voor de hoop. Onze hoop is altijd ook hoop voor anderen. Mijn gebed en gelovige inzet moeten altijd ook gericht zijn op het voeden van de hoop van de medemens.

Hoop en gerechtigheid

Op het feest van Driekoningen heeft de paus een nauwe relatie gelegd tussen de christelijke hoop en onze inzet voor gerechtigheid. De paus wees in een scherpe preek op het grote onrecht in onze huidige wereld. Een klein deel van de wereldbevolking leeft in overvloed terwijl enkele miljarden mensen tot hemeltergende armoede zijn veroordeeld. De huidige wereldorde is dan ook feitelijk een wanorde. De globalisering vormt min of meer een gegeven maar de Kerk pleit voor een globalisering met solidariteit en een globalisering zonder marginalisering. De harde realiteit van vandaag vormt geen natuurgegeven. In kracht van de christelijke hoop kunnen wij werken aan een meer rechtvaardige wereld voor allen.

Hoop en volharding

Onze inzet voor gerechtigheid en vrede wordt gevoed door de belofte van de voltooiing van het Rijk van God. De Heer zelf voorkomt dat de ongerechtigheid van de geschiedenis het laatste word krijgt. Dat geloofsvertrouwen kan in christenen een kracht wekken die bergen verzet. De Kerk weet daarbij overigens van menselijke gebrokenheid en zondigheid. Vanuit een Bijbels realisme weet zij dat al ons werken stukwerk blijft, altijd fragmentarisch, altijd bedreigd. Maar de belofte van het voltooide Koninkrijk blijft voor iedere christen een wenkend perspectief. Al onze tekenen van het Rijk, alle daden van concrete naastenliefde en gerechtigheid zal de Heer bewaren en tot voltooiing brengen. Die hoop kan ons doen volharden, Voor iedere christen heeft de hoop een gelaat, het gelaat van Christus. Hij is onze hoop, in leven en in sterven.